RECORD: warmste juli ooit, mondiaal

Veertig graden in Nederland, dat is jarenlang voor ondenkbaar gehouden. Nu kijken we er al niet meer van op en gaan de gedachten aan de mogelijkheid van vijftig graden. Te bereiken in de hitte-eilanden die de megasteden inmiddels zijn geworden. Dodelijk. Toen de 25e juli het record was gevestigd stonden de media bol van commentaar en analyses. Grofweg waren er twee soorten artikelen: ‘wat erg’ en wat zijn de oorzaken, c.q. wie heeft de schuld. Versus: dit is nu echt wel een ‘word wakker-bel’ en wat gaan we eraan doen (of kunnen we er wel wat aan doen?). Nu buitelen de oplossings-hypes over elkaar heen. Enthousiaste (hysterische) groeperingen weten wat we MOETEN doen, bijv geen vlees, maar soja (wat nou echt beter is voor milieu is nog de vraag), of geen benzine maar elektrisch (dezelfde vraag), of geen kunststof maar katoen (nogmaals!), enz. Terwijl, wat echt hout snijdt is een kwestie van politieke wil, grensoverschrijdend. Denk aan de luchtvaart die enorm wordt gesubsidieerd, denk aan belasting op CO2 uitstoot, denk aan de verwerking en vervoer van enorme partijen afval, denk aan de mondiale boskap. Dan zitten we in de fuik van een systeem waar de individuele regeringen geen invloed meer op hebben. Cultuur- en gedragsverandering wereldwijd, zou de basis moeten zijn om ontwikkelingen nog ten goede te kunnen keren. Daarover echter zijn de deskundigen zeer pessimistisch. Bijna niemand lijkt bereid om zijn verworven ‘rechten’ op te geven. Dus we blijven vliegen, strijden voor hogere maximumsnelheid, kleding kopen die al te snel weer wordt afgedankt, ons afval achteloos weggooien. 

Hoe staan wij met ons bedrijf hier in dit klimaatgeweld? Wel, het werken in de hitte viel niet mee, vroeg beginnen, veel drinken, uit de zon blijven, het zijn normale adviezen. Verder doen we wat we kunnen. We hanteren zoveel mogelijk de circulaire economie, beperken afval tot het uiterste, gebruiken milieuvriendelijke materialen en oplossingsarme verf op waterbasis. We zorgen voor een goede planning en logistiek zodat er zo weinig mogelijk kilometers worden gereden. We adviseren onze klanten over isolatie, energieneutraal wonen, gebruik van zonne-energie of warmtepompen, zoveel mogelijk groen in tuin, balkon of dakterras. We blijven alert en volgen de innovaties in ons vakgebied.

 

Het ijs op Groenland smelt harder dan normaal. ©Thomson Reuters
Sahara-lucht leidde in de laatste week van juli in onder meer Nederland tot hitterecords. Diezelfde lucht zorgde vervolgens voor een extreem snelle smelting van de Groenlandse ijskap. Ongeveer 90 procent van de kap kreeg met dooi te maken, waarbij 55 miljard ton ijs smolt. Dat is ongeveer 40 miljard ton meer dan normaal is in vergelijkbare perioden in voorgaande jaren.

In Mali, twee keer zo groot als Frankrijk, neemt de verwoestijning enorm toe. ©TRFOTO
Verspilling  van voedsel is een groeiend probleem, meldt het VN-klimaatpanel IPCC in het rapport over landgebruik dat donderdag werd gepresenteerd. Een kwart tot een derde van alle voedsel wereldwijd wordt verspild of gaat verloren.

Klimaattafels

Er staat ons nog wat te wachten aan politiek gekissebis in dit polderland. De klimaatdoelen zullen niet worden gehaald, daarover is al geen meningsverschil meer. Misschien besluit de regering nog tot een inhaalrace om CO2 uitstoot en andere vervuiling zoveel en zo betaalbaar mogelijk terug te dringen om de uiteindelijke doelen voor 2040 nog enigszins in zicht te houden. Grote maatregelen: kolencentrales sluiten, uitstotende industrieën CO2heffing opleggen, grote gasverbruikers zwaarder belasten. Kleine maatregelen, vooral voor de particulier: niet sneller dan 100km op de autowegen, fiets in plaats van auto binnen de stad, van gas naar elektriciteit met verwarmen en koken, sterk terugdringen van niet afbreekbaar plastic, oplossingsvrij maken van sprays en verf (dat hebben wij al). Ofwel: alle beetjes helpen. 

Zal dat allemaal genoeg zijn? De hele wereld moet meedoen en dat lijkt nog niet erg van harte te gaan. Eigenlijk is dit beleid nogal defensief. We willen houden wat we hebben. OK, anderhalve graad (of 2, misschien 3, kan het nog erger?) nemen we voor lief. Hoe gaat de wereld er dan uitzien? Vele scenario’s doen de ronde. Zeker zal er veel meer water zijn: zeespiegel stijgt, dus landoppervlakte neemt af. Ik zag onlangs een studie waarin Nederland zo ongeveer is gehalveerd. Assen is de nieuwe zeehaven en om de Randstad staat een gigantische muur (waar Trump alleen nog maar van kan dromen!). Klimaatzones schuiven op en daarmee de landbouwmogelijkheden. Zeilen op de Noordpool is niet meer vreemd. 

Zouden we op zulke ontwikkelingen ook niet proactief en offensief kunnen reageren? Je kunt op water wonen, eerste experimenten bestaan al. Je zou effectief voedsel kunnen kweken op water en in de zee. Het vraagstuk “hoe voeden we tien miljard mensen” behoort hoog op de prioriteitenlijst van de machtigen der aarde te staan. Nou ja, we hebben nog toekomst, maar we moeten het wel maken.

  

 

Tafels

Wij hebben een keukentafel. Dat is bij ons het centrum van ons huis. Hier worden de zaken besproken, vakanties gepland, de boodschappenlijst samengesteld, de politiek bekritiseerd of het huiswerk van de kinderen gecontroleerd. Ook is dit de plaats voor de borrel en het diner. Er zijn natuurlijk nog veel meer tafels: de salontafel, de vergadertafel, de showtafel, tuintafel, kaptafel en de tafels van vermenigvuldiging, die zo goed werken als onze kinderen moeite hebben om in slaap te komen. Nu is er ook de klimaattafel. Er zijn er zelfs vijf. Aan elke tafel zitten vertegenwoordigers van een sector – zoals industrie of mobiliteit – om voorstellen te doen die moeten leiden tot een ‘klimaatakkoord’. En dan gaat het vooral om sterke vermindering van de CO2-uitstoot, zeg 50% t.o.v. 1990. Een goed voornemen vinden wij – met hart voor milieu en klimaat, ofwel onze toekomst. In de media is recent uitvoerig aandacht geschonken aan het klimaatberaad. Erg veel nadruk kreeg de vraag over de financiering. “De vervuiler betaalt” wordt door de industrie afgewezen. Dat vinden wij niet erg realistisch, maar politieke besluitvorming is vaak moeilijk te doorgronden. Wij missen daarvoor ook de nodige deskundigheid. Wij gaan daarom aan onze eigen keukentafel zitten en vragen ons af waar wij als onderneming in de bouwwereld een bijdrage kunnen leveren. Voor ons is de “gebouwde omgeving” ons natuurlijk speelveld. Wij hebben al vaker geschreven over energiebronnen, energiebesparing, isolatie en gedragswijziging. We hebben gepleit voor een andere manier van gebruik van grondstoffen en voor beter waterbeheer door middel van planten en bomen binnen de stad en binnen de particuliere mogelijkheden. Wat de realiteitszin is van de ombouw van alle gasverwarming in bestaande woningen naar warmtepompen en zonne-energie in korte tijd door gemeenten uitgevoerd, kunnen we niet beoordelen. Wel denken we dat eenvoudig beginnen bij de basis sowieso een goed idee is. Een collega zei eens: ‘als nu iedereen zijn gaskoken vervangt door elektrisch koken en zijn (niet al te oude) CV-gasketel nauwkeurig zou laten afstemmen op de benodigde capaciteit in plaats van op de maximale capaciteit van de ketel, dat dan de klimaatdoelen al snel dichterbij zouden komen. En dat hoeft helemaal niet zo kostbaar en ingewikkeld te zijn’. Kijk, hier kunnen we wat mee. Als U dat treft: vraag ons om advies! Keep it simple! #

Balkons!

Alle records zijn weer gebroken. Zo’n hete juli was nog niet vertoond en de droogte is op een bijna-ramp uitgelopen. Hier was 31 mei de laatste serieuze bui. Het effect is dat er nu wel meer mensen zijn die de klimaatverandering zorgelijk vinden. De overtuiging dat er op alle fronten maatregelen nodig zijn is toegenomen. Zowel bij overheden als bij particulieren. Steden bereiden zich voor op meer hitte door extra groen aan te leggen. Particulieren kunnen ook een ‘steentje’ bijdragen. (Ha! Liever een steentje vervangen!). Hoe bijvoorbeeld? Ik las onlangs een prachtige column van Esther Gerritsen in de VPRO-gids zomernummer. Zo mooi, dat ik hem hier opneem, met welnemen van Esther.

Maranatha Kerk project.

Temidden van de overige bebouwing in de wijk Duinoord valt de Maranathakerk op als een verdwaald dorpskerkje uit de Zwitserse Alpen. De dakconstructie komt namelijk uit Zwitserland. Het was een bouwpakket, dat in het voorjaar van 1949 per trein uit Zürich arriveerde. Het was een cadeau van de Zwitserse protestantse kerken. Het nieuwe hervormde kerkgebouw vond een plaats op het verlaten terrein van het Sperrgebiet van de Atlantikwall uit de Tweede Wereldoorlog.

Anno 2018 heeft de Maranathakerk de Monumentenstatus gekregen. Weer een mooi project om aan te hebben mogen werken.

De afgelopen jaren hebben we de kerkzaak de gemeentezaal en diverse ruimtes geschilderd en gemoderniseerd meubels en kasten gemaakt en geplaatst en de het sanitair vervangen. Een mooie veelomvattende opdracht.

In Samenwerking met en foto geleverd door Kathalijne Teuben van KT71 Interieur architectuur.

KT71.gif

 

Woningnood

Toekomstvast circulair bouwen betekent dat nieuwe gebouwen met een ‘materialenpaspoort’ steeds aanpasbaar zijn aan veranderende wooneisen en ook dat na gebruik de onderdelen herbruikbaar zijn. Op die manier kunnen onze schaars wordende grondstoffen in een eeuwigdurende kringloop behouden blijven. In het al eerder genoemde boek van Thomas Rau en Sabine Oberhuber (“Material matters”) wordt goed uitgelegd hoe dit principe werkt. Het is vanzelfsprekend erg belangrijk dat wij – de staat, bedrijven en klanten – ervan doordrongen zijn dat dit een serieuze cultuuromslag betekent. Zeker moet voorkomen worden wat recent in China is gebeurd. Daar staat een complete stad leeg met onbewoonde woontorens en uitgestorven straten. Een megaverkwisting, die te danken is aan ongebreidelde kredietverlening. Dat gaat goed tot de grens is bereikt. De vastgoedmarkt stortte in en is iedereen failliet. Lokale overheden, investeerders en verleide burgers zuchten nu onder torenhoge schulden. De centrale overheid, die eerst het speculatieve gedrag heeft aangemoedigd, zegt nu dat de schulden ‘individuele problemen’ zijn. Als je zo op zo’n grote schaal met schaarse grondstoffen omgaat, zal een tekort (op = op) snel tot grote economische en sociale problemen leiden. 

Een voorbeeld dus, hoe het niet moet. De vraag is of er wel een particulier persoon aansprakelijk kan worden gesteld voor deze calamiteit. Het is het systeem dat niet deugt en er is geen macht die het systeem de baas is. Zie ook het huidige Europa en de problemen die Italië veroorzaakt, niet alleen geopolitiek en economisch, maar ook klimatologisch. Zal daar prioriteit gegeven worden aan energietransitie, besparingen op fossiele brandstof en uitstoot van CO2? 

Ook dicht bij huis zijn er vraagstukken, die raken aan verbruik of gebruik. Bijvoorbeeld: wat gaat er gebeuren met het grote pand van de Amerikaanse ambassade, dat nu leeg staat (Lange Voorhout). De nieuwe gemeenteraad wil er geen (te) duur museum voor Escher van maken. Wat dan wel? We zijn benieuwd.

 

 

 

OP = OP

Die leuze zien we wel vaker, bij voorkeur bij winkelbedrijven, die een ‘spectaculaire’ aanbieding hebben. “Ga er direct op af”, suggereert de uitroep. Ben je te laat, dan heb je niks meer en dat is je eigen schuld! Maar, achter deze commerciële kreet ligt een ander, veel serieuzer begrip verscholen. Met enige regelmaat worden we geconfronteerd met zorgelijke toekomstbeelden. Zijn we in staat om in het jaar 2050 rond 10 miljard mensen te voeden en te huisvesten? Ja, zeggen wetenschappers, mits……Er is een aantal dwingende voorwaarden waaraan moet worden voldaan.
Een is in ieder geval dat we acuut stoppen met de enorme verkwisting van grondstoffen. Belangrijke stoffen waarvan de wereldvoorraad eindig is en door onze huidige handelwijze onbruikbaar als vervuilend afval op onze aarde zwerven: in de lucht (fijnstof, CO2), in de zee (plastik soep), in de grond (veel giftige, niet natuurlijke stoffen). Kunnen we eindeloos tantalium, tungsten en goud, enz. blijven delven, om bijv. onze onmisbare mobieltjes te maken? Die we elke vijf jaar weggooien, want ‘te oud, niet meer in de mode’, en met opzet van een korte technische levensduur voorzien? Nee, natuurlijk niet. “Op is echt op”.
We moeten een goed alternatief vinden voor onze roofbouwmaatschappij, zo schrijven Thomas Rau en Sabine Oberhuber in het verhelderende boek : Material Matters”. Zij pleiten voor een circulair economisch systeem, waarin materiaal niet langer wordt verbruikt, maar gebruikt. In het huidige lineaire systeem worden grondstoffen gedolven, gebruikt en weggegooid. Dat is niet langer houdbaar. We moeten toe naar een levensvatbaar economisch systeem, dat de schrijvers het ‘Turntoo’-model hebben genoemd.

Het gaat veel te ver om dat goede idee hier verder uit te leggen. U moet gewoon het boek lezen en ook gegrepen worden door het optimisme toekomstbeeld dat we kunnen bereiken, mits…… alle spelers hun verantwoordelijkheid nemen.
Wij zelf zijn in ieder geval enthousiast, maar wij zijn natuurlijk maar een kleine speler.

DE NATTE STAD

Er zijn maatregelen om de klimaatverandering tegen te gaan en er zijn maatregelen om met de klimaatverandering om te gaan. Van die laatste soort zagen we onlangs een mooi artikel in de Volkskrant (3 feb). Met enige regelmaat vallen er in Nederland forse hoosbuien, gemiddeld zo’n 70 per jaar en dat aantal zal toenemen. Ook de hevigheid zal toenemen. Reken op een waterstort van 100mm in een uur. Dat kan geen riool verwerken, dus lopen de laaggelegen wijken in de stad onder: straten, tunnels, kelders. De schade en emoties over verlies en verdriet zijn niet gering. Rotterdam bijvoorbeeld, is bekend met dat fenomeen. Er bestaan computermodellen, waarmee je kunt voorspellen wat er in een bepaalde stad gebeurt bij regencalamiteiten. Met zo’n model geef je de stad een ‘stresstest’. Je kunt dan zien waar de kwetsbare delen zijn en daarop preventieve maatregelen treffen. In het genoemde artikel doen ze dat in Apeldoorn. Op basis van de uitkomsten worden daar gedempte beekjes weer opgegraven, worden grote grindopslagplaatsen onder wegen aangelegd en wordt actief gebruik gemaakt van groenstroken. Soms wordt het trottoir verhoogd en de klassieke bestrating in ere hersteld. Voor het verwerken van hemelwater is dat beter dan asfalt. Dat kost natuurlijk veel geld, maar als je bij stadsvernieuwing, aanleg van nieuwe wijken of renovatie meteen in de planning hoge prioriteit geeft aan waterverwerking, valt dat nog mee. En schades blijven beperkt.
Wat ook goed helpt is bewustwording en meewerking van particulieren. Dat laatste: wat kan jijzelf (ikzelf) doen, vinden wij als bouw- en schildersbedrijf bijzonder interessant. Kijk wat er mogelijk is op dak en in de tuin: eigen wateropvang en verwerking, veel groen en veel minder tegels. Aanbrengen van hoogteverschillen in de tuin is een van de goede mogelijkheden, zoals vijvers en zitkuilen. Mocht U ideeën in die richting hebben en U kunt wel advies gebruiken: wij staan er klaar voor!

URGENTIE

Het lijkt er op dat we langzamerhand ons meer bewust worden van de eindigheid van de aarde en haar bewoners. Steeds meer verschijnen in de media artikelen over klimaatrampen, tekorten aan water, schone lucht en grondstoffen. Aan de almaar toenemende behoefte aan energie als gevolg van de toenemende welvaart van veel mensen (denk aan China, delen van Afrika en zuid-Amerika) wordt steeds moeilijker te voldoen. Winnen en gebruik van kolen en olie is zeer klimaatbelastend (CO2), gas raakt al bijna in een taboesfeer (Groningen), kernenergie is door een aantal landen al in de ban gedaan (Duitsland). Was het al weer lang geleden dat de Club van Rome een opzienbarend rapport publiceerde, waarmee uiteindelijk toch erg weinig is gedaan; later in 2006 kwam El Gore’s Inconvenient Truth en daarna is het aantal publicaties over klimaatverandering, over dreigende tekorten, over migratie en overbevolking explosief gegroeid. Gaan we beseffen dat onze niet-duurzame wijze van leven ons de das omdoet? De waarschuwingen liegen er niet om. De Seine overstroomt niet alleen half Parijs en de kelders van grote musea, de aarde beeft waar dat nooit mogelijk zou zijn geweest, de afkalving van gigantische ijsplaten in de Zuidpool, de verwoestijning in Spanje en veel andere gebieden, geen voldoende drinkwater meer in Kaapstad en Kathmandu, plastic afval op het Balinese strand: je kunt er niet meer omheen.

Wij moeten dus onze verkwistingscultuur verlaten. Niet meer producten maken die maar een zeer beperkte tijd meegaan. Lampen doen het maar 1000 uur, een auto laat het na zo’n jaar of 10 wel afweten, elke drie jaar moeten de kozijnen worden geverfd (vinden wij wel fijn, eigenlijk). Miljoenen oude smartphones liggen in de kast, afgedankt witgoed en CV-ketels gaan naar de vuilstort. Voorbeelden te over.

Voor ons is duurzaamheid het sleutelbegrip. Helaas is de term al sleets geworden, maar voor de inhoud staan wij. Je kunt wel zeggen: “wat doet de overheid, wat doen de multinationals, wat doen de anderen”, maar wij vinden: “wat doe je zelf”. Wij gaan gestand doen aan ons profiel, de duurzaamste schilder van het jaar en dat voor alle jaren! Doet U mee?

Duurzaam OUD & NIEUW

Dat zal niet meevallen, een duurzaam oud en nieuw in Nederland. Alleen al het vuurwerk: vol fijnstof en kwalijke dampen. Daarbuiten is het echter vol goede voornemens: halen we de doelstellingen van ‘Parijs”, brengen we de gasproductie terug, verbieden we de uitstoot van scooters en vaartuigen, willen we autogebruik terugdringen ten faveure van de elektrische fiets, wordt de woningbouw gestimuleerd met energieneutraal bouwen, blijft subsidie op zonnepanelen, en nog veel andere ideeën van landelijke en lokale politici.

Op de ‘gevaarlijkste avond van het jaar’ vinden de traditionele conferences plaats, wel vijf geloof ik, dit jaar. De gezaghebbende cabaretiers houden ons (de gewone Nederlander) een spiegel voor, wellicht met meer zeggingskracht dan de politieke beleidstukken, die ons de toekomst in moeten leiden. Dus gaan we eens goed opletten wat de cabaretiers ons over duurzaamheid en alles wat daarmee samenhangt te vertellen hebben.

Bij de voorbeschouwingen kom ik op Youp: ‘we stappen zo vaak in het vliegtuig dat we het klimaat aan flarden vliegen’. Dat is het dan, alhoewel er veel over Trump wordt gezegd. Die is de antiduurzaamheid in persoon, dus indirect komen we wel aan onze trekken.

Toch zou je kunnen zeggen: leeft het echt, het onderwerp? Laten we (een deel van) onze goede voornemens erdoor bepalen? De don’ts, als niet meer roken, minder vlees, niet meer vliegen naar vakantiebestemmingen, minder auto? De do’s, als pak de fiets, zet groen in de tuin, scheid je afval wat nauwkeuriger? Mogelijk is het een gespreksthema bij het happen in de oliebollen en het nippen aan de bubbels. In ieder geval: wij wensen onze bevriende klanten een goed en duurzaam 2018.